Throwback Thursday: van neo-soul naar soulrevival
In de jaren negentig kreeg soulmuziek een nieuwe impuls. Artiesten als D’Angelo, Erykah Badu en Angie Stone combineerden de traditie van soul met invloeden uit hiphop, jazz en R&B. Deze soulrevival werd bekend als neo-soul. Tegelijkertijd bleven andere artiesten voortbouwen op de klassieke soul en funk.
In de jaren nul kwamen die verschillende ontwikkelingen samen in een bredere herwaardering van soulmuziek, met zowel nieuwe namen als oudere artiesten die opnieuw aandacht kregen.
Tekst gaat verder na de playlist
Neo-soul geeft soul een nieuw gezicht
Met albums als Brown Sugar van D’Angelo en Baduizm van Erykah Badu kreeg neo-soul in de tweede helft van de jaren negentig een herkenbaar gezicht. De muziek bouwde voort op eerdere soul- en funktradities, maar klonk eigentijds door hiphopbeats, jazzy arrangementen en een losse productie.
Ook Angie Stone, Jill Scott en India.Arie gaven de stroming een eigen karakter. Hun muziek draaide om persoonlijke verhalen, relaties en zelfbewustzijn. Neo-soul liet horen dat soulmuziek zich kon vernieuwen zonder de verbinding met haar muzikale wortels te verliezen.
Soulrevival: de terugkeer van rauwe soul en funk
Naast neo-soul groeide de belangstelling voor muziek die nadrukkelijk terugkeek naar de soul en funk van de jaren zestig en zeventig. Sharon Jones & The Dap-Kings brachten de energie van klassieke soul terug naar de studio en het podium. Lee Fields liet horen dat zijn doorleefde stem nog altijd indruk maakte. Nicole Willis werkte met The Soul Investigators aan een geluid waarin vintage soul en funk samenkomen.
Ook Eli ‘Paperboy’ Reed sloot bij die traditie aan. Met zijn krachtige zang en rauwe rhythm-and-bluesgeluid verwees hij naar de Amerikaanse soul van eerdere generaties. Raphael Saadiq koos een andere benadering: hij combineerde klassieke invloeden met een moderne productie. De soulrevival had dan ook geen vastomlijnd geluid. Sommige artiesten benaderden het verleden zo authentiek mogelijk, terwijl anderen de oude stijlen naar hun eigen tijd vertaalden.
Amy Winehouse: van jazz naar soul
Amy Winehouse groeide uit tot een van de grootste namen binnen deze ontwikkeling. Haar muzikale ontwikkeling verliep echter anders. Op haar debuutalbum Frank uit 2003 waren jazz, R&B en soul belangrijke invloeden. Haar zangstijl en frasering sloten aan bij de jazztraditie, terwijl haar teksten een uitgesproken persoonlijk karakter hadden.
Met Back to Black uit 2006 verschoof het accent naar soul, rhythm-and-blues en de popmuziek van de jaren zestig. De productie en arrangementen riepen de sfeer op van klassieke girlgroups en oude soulplaten, zonder dat Winehouse haar eigen geluid verloor. Het album maakte haar internationaal bekend en groeide uit tot een van de bepalende platen van die periode. Vandaag is het precies twintig jaar geleden dat Back to Black verscheen.
Soulrevival: oude soulstemmen krijgen nieuwe aandacht
De hernieuwde belangstelling beperkte zich zoals gezegd niet tot jonge artiesten. Ook zangers en zangeressen met een lange carrière kregen opnieuw erkenning. Solomon Burke, al actief vanaf de jaren 50, bracht in 2002 het album Don’t Give Up on Me uit, waarop hij werk van onder anderen Tom Waits, Bob Dylan en Van Morrison vertolkte. Het leidde zelfs tot een samenwerking met De Dijk.
Later volgden ook albums van Mavis Staples en Charles Bradley die aansloten bij de bredere herwaardering van traditionele soul en gospelinvloeden. Hun muziek maakte duidelijk dat soul geen afgesloten hoofdstuk was. De emotionele kracht van het genre bleef actueel, juist doordat persoonlijke verhalen, maatschappelijke thema’s en een herkenbare menselijke stem centraal stonden.
Eén genre, verschillende ontwikkelingen
De soulrevival was geen rechte lijn van neo-soul naar retro-soul. Verschillende stromingen ontwikkelden zich naast elkaar: neo-soul vernieuwde het genre vanuit R&B en hiphop, retro-soul greep terug op de klank van oudere soulplaten en artiesten als Amy Winehouse verbonden jazz, soul en rhythm-and-blues met moderne pop.
Deze Throwback Thursday brengt twintig nummers samen die die verschillende kanten laten horen. Van D’Angelo en Erykah Badu tot Sharon Jones, Amy Winehouse en Charles Bradley. Allemaal droegen ze bij aan de ontwikkeling waarop soulmuziek in de jaren negentig en nul opeens weer de hitlijsten bevolkte.
