Met de verrassingsrelease van Kleinkunst op 1 januari is Joost Klein 2026 overtuigend begonnen. Zoals bij vrijwel al zijn werk bevat ook het album Kleinkunst meerdere lagen. Dat begint al bij de titel, waarin Joost op speelse wijze zijn achternaam heeft verwerkt. Het is typerend voor een artiest die humor, ironie en maatschappijkritiek moeiteloos met elkaar weet te verbinden.
Op het openingsnummer Capitalism :D fileert Joost het westerse bestaan, dat meer dan ooit om één ding lijkt te draaien: werk. Het is tegenwoordig eerder regel dan uitzondering dat mensen hun identiteit ontlenen aan hun baan. Die gedachte keert op meerdere momenten terug op het album. Op Panchiii klinkt de kritiek bijna achteloos: “Het boeit ons niet welke baan je hebt.”
Dat gevoel van vervreemding krijgt een persoonlijker lading op Hardcore Junkie, waar Joost zingt: “In de maatschappij heb ik letterlijk geen functie.” Een gedachte die volgens de ongeschreven regels van de samenleving eigenlijk niet mag bestaan. Op Enjoy The Ride veegt hij het oordeel van anderen resoluut van tafel: “Menig mens vindt mij dom en raar / Maar ik geef geen ene om het commentaar.” Het nummer bevat bovendien een opvallend levensadvies: “Live and let live / Love thy neighbor, be a son to mother nature.”
Joost verpakt maatschappijkritiek in humor en popcultuur op Kleinkunst
Ook ogenschijnlijk luchtige momenten blijken op Kleinkunst meer dan alleen grapjes. Het inmiddels bekende interview tijdens Eurovision, waarin Joost vertelde dat hij als kind altijd de ui opat die zijn ouders naast zijn bed legden wanneer hij ziek was, is uitgegroeid tot een volwaardig nummer: Funny Onion Song. Het illustreert hoe Joost persoonlijke anekdotes moeiteloos transformeert tot popcultuur.
Muzikaal schakelt het album voortdurend van toon. Farmcore is een duidelijke ode aan het paardenmeisje. Inclusief een herkenbare Poing-sample voor wie dat nummer nog kent. Medellín fungeert als een vervolg op Buurman uit Berlijn. Hierop werkte Joost ook al samen met MCR-T. Tracks als Latin Gabber en Tetetetetete (Español) lijken geschreven met de aanstaande wereldtour in het achterhoofd. Niet toevallig start Joost die tour in Zuid-Amerika. En ook zijn optreden op Coachella in april lijkt zijn weerslag te hebben gekregen op Kleinkunst.
Samenwerkingen krijgen eveneens een duidelijke plek. Zonder Jou, met Anouk, voelt als een thematisch vervolg op Voor Je ’t Weet. Het nummer waarop zij samen met Tino Martin de hitlijsten domineerde. Op Hackers Theme schuift Joost een zwaarder onderwerp naar voren: de wachtlijsten in de GGZ. Met zinnen als “Ik wilde therapie en ik heb weken gewacht” raakt hij een probleem dat voor veel Nederlanders pijnlijk herkenbaar zal zijn.
Samenwerkingen, herkenbare verhalen en maatschappelijk commentaar
Door het hele album heen vormt ook het zogenoemde ‘goede imago’ van de Nederlander een terugkerend thema. Van drank- en drugsmisbruik tot het koloniale verleden: Joost schuwt de ongemakkelijke onderwerpen niet. Excuses voor de daden van “ons landje” lopen als een rode draad door de verschillende nummers en geven Kleinkunst een duidelijke maatschappelijke onderlaag.
Met Kleinkunst levert Joost Klein geen eenduidig of gemakkelijk album af, maar juist een plaat die laveert tussen satire, pop, gabber, maatschappijkritiek en persoonlijke observaties. Het is een album dat uitnodigt tot herbeluisteren en bevestigt dat Joost meer is dan een provocateur of viral artiest. Kleinkunst laat vooral zien hoe scherp, veelzijdig en actueel zijn blik op de wereld is aan het begin van 2026.