Dit artikel is het eerste deel in een serie waarin elk James Bond-boek van Ian Fleming wordt vergeleken met de bijbehorende filmadaptatie. In dit deel staat Casino Royale centraal, het eerste Bond-boek uit 1953 en de film waarmee Daniel Craig in 2006 aan zijn Bond-periode begon.
Casino Royale neemt binnen de Bond-serie een bijzondere plaats in . Het is niet alleen het eerste boek dat Ian Fleming over James Bond schreef. Maar ook de titel die in 2006 werd gebruikt om de filmreeks met Daniel Craig een volledig nieuwe start te geven. Het verhaal van boek en film is grotendeels hetzelfde: Bond moet het opnemen tegen Le Chiffre en probeert hem tijdens een kaartspel financieel uit te schakelen.
Het boek: even wennen voor de moderne lezer
Ian Fleming begint Casino Royale nogal abrupt. Op de eerste pagina zit Le Chiffre te gokken. Zonder dat duidelijk is wie hij is of waarom hij in het boek voorkomt. Pas zo’n 25 pagina’s later geeft een uitgeschreven memo wat meer uitleg. Fleming introduceert hiermee ook SMERSH. En geeft daarbij geen context wie of wat deze organisatie is. Voor een hedendaagse lezer – en zeker voor een lezer zonder voorkennis – roept dit vooral verwarring op.
De lezer moet behoorlijk wat informatie onthouden voordat duidelijk wordt waar het verhaal naartoe gaat. Ook de personages worden niet altijd uitgebreid geïntroduceerd. Fleming gaat er blijkbaar vanuit dat de lezer het later allemaal wel op zijn plaats legt.
Hoe doorstaat Casino Royale de tand des tijds?
Het eerste baccarat-spel is een weinig spannend gedeelte in het boek. Dat verandert gelukkig bij de tweede speelronde. Bond speelt nu alles of niets en Fleming maakt er een echte strijd van. Vooral zijn beschrijving van Le Chiffre blijft hangen. Hij vergelijkt hem met een octopus die zich onder een rots heeft verscholen. Dat is een aardige vondst, zeker omdat Octopussy later de titel zou worden van een van Flemings Bond-verhalen.
Na de ontvoering van Vesper Lynd volgt een achtervolging die inmiddels vooral opvalt door de manier waarop Bond over vrouwen praat. chuurt. Hij maakt duidelijk dat vrouwen volgens hem niet moeten denken dat ze mannenwerk kunnen doen en beter bij hun “potten en pannen” kunnen blijven. De achtervolging loopt slecht af voor Bond en mondt uit in een pijnlijk tot de verbeelding sprekende marteling.
Het grootste deel van het boek daarna draait niet om actie, maar om wat de marteling met Bond doet. Hij vraagt zich onder meer af of hij door de verwondingen impotent is geworden. Ook begint hij na te denken over zijn werk als geheim agent en over de vraag of hij daar eigenlijk wel mee door wil gaan. Daar zitten interessante passages tussen, maar Fleming kan het ook behoorlijk dik aanzetten met zinnen als “Net als alle harde, koude mannen werd hij snel door tranen geroerd” en het ronduit pathetische “Amor had hem met zijn pijlen geraakt”.
Toch wordt het boek hierna juist steeds beter. De relatie tussen Bond en Vesper Lynd krijgt meer ruimte en daardoor wordt ook duidelijker waarom haar rol in het verhaal zo belangrijk is. En wat zij betekent voor de persoon die James Bond later wordt.
Filmische aanpassingen van Casino Royale
In de film wordt het baccaratspel uit het boek vervangen door poker. Baccarat heeft een ouderwets imago en spreekt een modern publiek minder aan. Terwijl poker internationaal populair was en visueel spannender oogt. Poker geeft de filmmakers bovendien veel meer mogelijkheden om spanning in beeld te brengen. Je kunt zien wanneer iemand twijfelt, bluft of probeert te ontdekken wat de ander in zijn handen heeft.
Een belangrijk verschil is de rol van de bank. In het boek is Le Chiffre de bank waardoor hij invloed op het spel kan uitoefenen. Poker kent geen bank; de spelers zetten tegen elkaar in, waardoor Le Chiffre in de film de organisator van het toernooi wordt. De film voegt daarnaast nieuwe visuele accenten toe, zoals Le Chiffres bloedtranen. Ook wordt Bond vergiftigd tijdens het spel – een vervanging van de wandelstok die in het boek een kogel kan afvuren, dat voor een modern publiek toch wat te oubollig zou zijn.
Organisatorische aanpassingen bij de belangrijkste karakters
Mr. White
Andere aanpassingen in de film omvatten het vervangen van SMERSH door Mr. White. SMERSH, de Sovjet-gebaseerde organisatie uit de Fleming-boeken, werd weggelaten omdat het te historisch en specifiek was voor een moderne filmsetting. Mr. White is lid van de geheime organisatie Quantum, dat in meerdere films uit de Daniel Craig-serie een rol speelt.
Vesper Lynd
Vesper Lynd is in het boek en de film belangrijk, maar haar verhaal wordt anders verteld. In het boek is de misleiding door Vesper diepgaand uitgewerkt en direct verbonden aan haar persoonlijke omstandigheden. Dit blijft in de film achterwege.
Felix Leiter en Mathis
In zowel boek als film speelt Felix Leiter een ondersteunende rol. In het boek helpt hij Bond financieel nadat hij al zijn geld bij het baccaratspel heeft verloren. Terwijl Mathis Bond van begin af aan ondersteunt met informatie, zijn hotelkamer controleert op afluisterapparatuur en Bond introduceert bij Vesper. In de film wordt Mathis tijdelijk verdacht gemaakt van dubbelspel, maar uiteindelijk blijkt hij loyaal te zijn.
Overeenkomsten en conclusies van Casino Royale
Ondanks de vele verschillen blijven er duidelijke overeenkomsten: Bond en Vesper verblijven aan het einde in Hotel Splendide, de confrontatie met Le Chiffre vormt het centrale conflict, en de dreiging van een geheime organisatie blijft bepalend.
Het boek biedt psychologische diepgang, een invoelbare romance en focus op het herstel na een trauma. Terwijl de film een spannend en modern Bond verhaal biedt.
Duik helemaal in de wereld van Casino Royale met deze Spotify-playlist. Van de spanning van het casinospel tot de emotionele diepgang van Bonds relatie met Vesper Lynd.