Tuesday Music Day: van de Los Angeles rellen in 1992 tot een funkrevival

Jarenlang wisten Amerikaanse muziekliefhebbers precies wanneer ze naar de platenzaak moesten. Dinsdag was namelijk de vaste dag waarop nieuwe albums verschenen. Op Indebanvan.nl duiken we iedere week in die periode. Dit keer kijken we naar de releases van 20 oktober uit de jaren 1992, 1998 en 2009.

1992: Ophef, protest en maatschappelijke discussies

Madonna – Erotica

Met Erotica bracht Madonna op 20 oktober 1992 haar vijfde studioalbum uit. De release volgde één dag na het verschijnen van haar fotoboek Sex, waardoor beide projecten veel aandacht kregen. Het album bereikte de tweede plaats in de Billboard 200. Later behaalde het een dubbelplatina status in de Verenigde Staten.

De toenmalige aidscrisis trof grote delen van de New Yorkse kunst- en gayscene. Het speelde ook een rol bij het ontstaan van het album. Nummers als In This Life verwijzen naar het verlies van vrienden en mentoren. Onder wie kunstenaar Keith Haring en dansleraar Christopher Flynn. Producer Shep Pettibone werkte opnieuw met Madonna samen. Eerder had hij al meegewerkt aan onder meer Vogue.

Madonna had oorspronkelijk een heel ander album voor ogen met producer Shep Pettibone. Maar de opnames werden overschaduwd door extreme paranoia rondom haar tegelijkertijd verschijnende, controversiële fotoboek Sex. Platenmaatschappij Warner Bros. vreesde voor een totale boycot van radiozenders.

Pettibone hield de opnamesessies in zijn kleine appartement bewust razendsnel. Omdat Madonna door de enorme druk en dreigende boycots zo gestrest was. Pettibone was bang was dat de plaat halverwege zou worden gecanceld. Madonna weigerde namelijk om concessies te doen aan de maatschappelijke taboes van die tijd: seksuele dominantie, BDSM, homoseksualiteit en de verwoestende impact van aids.

Tot op het laatste moment gesleuteld werd er nog gesleuteld aan de mixen en de tracklist. Om te voorkomen dat winkelketens het album uit de schappen zouden weren. Erotica werd daarmee een van haar meest gewaagde projecten.

Tekst gaat door na de playlist

Rage Against the Machine – Killing in the Name

De single Killing in the Name verscheen op 20 oktober 1992 als voorloper van het titelloze debuutalbum van Rage Against The Machine. Het nummer was in de clubs van Los Angeles al een publieksfavoriet voordat het officieel werd uitgebracht. De tekst ontstond namelijk tegen de achtergrond van de spanningen rond politiegeweld en institutioneel racisme na de rellen in Los Angeles in dat jaar.

Grote commerciële radiozenders hadden moeite met de expliciete tekst. Terwijl de band weigerde een aangepaste versie op te nemen. Via liveoptredens, alternatieve radiostations en mond-tot-mondreclame bereikte het nummer alsnog een groot publiek. Het debuutalbum bereikte later nummer 45 in de Billboard 200.

Tom Morello bedacht de iconische gitaarriff tijdens een gitaarles die hij gaf aan een student. Hij liet de ‘drop-D’ stemming horen, stopte de les spontaan en nam het idee snel op cassette op. Platenlabel Epic eiste dat de band een radio-edit zou maken zonder het herhaalde “Fuck you, I won’t do what you tell me”. Maar de band weigerde dat. In Groot-Brittannië speelde de BBC per ongeluk toch de expliciete versie live op de nationale radio. Het leidde tot honderden klachten. Het leverde RATM echter in één klap een legendarische status op.

20 oktober 1998: Van boybands tot bluespunk

New Radicals – Maybe You’ve Been Brainwashed Too

Frontman Gregg Alexander van New Radicals werd door insiders beschouwd als een muzikaal genie, maar kampte met een huiveringwekkende hekel aan de muziekindustrie. Nadat het album uitkwam, spraken iconen als U2-frontman Bono en Brian Wilson (The Beach Boys) hun diepe bewondering uit voor de composities. Maar de druk van het succes werd Alexander te veel. Vlak nadat de videoclip van “You Get What You Give” ( waarin ze lookalikes van Marilyn Manson, George W. Bush en de Spice Girls ‘neerschoten’) viral ging op MTV, trok Alexander de stekker uit de band. Hij weigerde sindsdien nog op het podium te staan als uitvoerend artiest, tot op de dag van vandaag.

Het album bereikte nummer 41 in de Billboard 200 en single You Get What You Give groeide uit tot een internationale hit. Alexander haalde in de slotnoten van de hit fel uit naar beroemdheden als Marilyn Manson, Courtney Love en Beck. Manson reageerde boos dat hij “Alexander’s hoofd eraf zou hakken”, waarop Alexander lachend toegaf dat het een sociale test was om te zien of de media zich zouden richten op de maatschappijkritiek in de coupletten of op de flauwe celebrity-roddels aan het eind.

In de jaren na het debuutalbum richtte Alexander zich op het schrijven en produceren voor andere artiesten. Zo schreef en produceerde hij onder meer de wereldhit “The Game of Love” (2002) van Santana en Michelle Branch, waarvoor hij een Grammy Award won. Alexander verzorgde op het nummer ook de achtergrondzang. Evenals op Life Is a Rollercoaster, dat hij schreef voor Ronan Keating. En op het door hem geschreven Murder on the Dancefloor zong hij samen met Sophie Ellis-Bextor.

Tekst gaat door na de afbeelding

Oscarnominatie

In 2013 verzorgde Alexander samen met John Carney de muziek voor de film Begin Again (met Keira Knightley en Adam Levine). Het nummer Lost Stars leverde hem een Oscar-nominatie op voor Best Original Song. Op 20 januari 2021 kwam New Radicals na 22 jaar eenmalig virtueel bijeen op verzoek van de familie Biden. Ze speelden “You Get What You Give” tijdens de officiële inauguratie-festiviteiten van president Joe Biden, omdat het nummer een diepe persoonlijke betekenis had voor de familie tijdens het ziekteproces van Biden’s overleden zoon Beau.

En dit jaar nam hij “You Get What You Give” opnieuw op, als duet met Michelle Branch.

Aerosmith – A Little South of Sanity

A Little South of Sanity van Aerosmith verscheen 20 oktober 1998 als dubbel livealbum en werd samengesteld uit opnames van de Get a Grip- en Nine Lives-tournees. Het album debuteerde op nummer 12 in de Billboard 200 en behaalde later een platina certificering. De release liet horen hoe Aerosmith tijdens die periode op het podium klonk.

Verschillende winkelketens verkochten het album uitsluitend met een Parental Advisory-waarschuwing vanwege de ongecensureerde podiumtaal van Steven Tyler tussen de nummers door. Wal-Mart weigerde het album aanvankelijk zelfs in de schappen te leggen todtat Geffen met een ‘gekuiste’ versie kwam.

98 Degrees – 98 Degrees and Rising

Met 98 Degrees and Rising behaalde 98 Degrees het grootste commerciële succes uit hun carrière. Het album reikte tot nummer 14 in de Billboard 200 en verkocht uiteindelijk meer dan vier miljoen exemplaren in de Verenigde Staten.

98 Degrees onderscheidde zich van concurrenten als Backstreet Boys en NSYNC doordat ze gecontracteerd waren bij het legendarische R&B-label Motown Records. Ook schreven de groepsleden mee aan verschillende nummers.

Reddingsboei

Omdat Motown in 1998 in financieel zwaar weer zat, was het gigantische succes van dit album een ware reddingsboei voor het label om overeind te blijven.

The Jon Spencer Blues Explosion – Acme

In plaats van één producer verantwoordelijk te maken voor het geluid van het album Acme liet Jon Spencer verschillende mensen hun eigen interpretatie van de opnames maken. Daardoor ontstond een mix van garagerock, bluespunk, elektronica en hiphopinvloeden.

Zo stuurde Spencer de opnames naar hiphopproducer Dan the Automator, digital hardcore-wizard Alec Empire en punk-icoon Steve Albini. Zonder dat de producers het van elkaar wisten, mixte iedereen zijn eigen versie van de nummers. Spencer knipte de beste stukken van al die genres aan elkaar, wat zorgde voor een unieke blauwdruk voor latere bands als The White Stripes.

20 oktober 2009: Van comedy tot synth-funk

Flight of the Conchords – I Told You I Was Freaky

Flight of the Conchords is een bekroond muzikaal comedyduo uit Nieuw-Zeeland, bestaande uit Bret McKenzie en Jemaine Clement. Met hun eigen, award-winning HBO-cultserie veroverden ze wereldwijd harten door maffe verhaallijnen naadloos te combineren met verrassend sterke en muzikaal gevarieerde parodieën op genres als synthpop, folk en R&B. Dit tweede album kwam binnen op nummer 19 in de Billboard 200.

Het duo schreef de 13 nummers onder gigantische tijdsdruk tijdens de slopende opnames van het tweede seizoen van hun televisieserie. Omdat het speelschema zo overvol zat, namen Bret en Jemaine hun zanglijnen soms midden in de nacht op in de kleedkamers op de filmset, waarbij ze kledingkasten als geluidsdemping gebruikten.

Sufjan Stevens – The BQE

Kun je een multidisciplinair kunstwerk creëren voor ons Next Wave Festival. Dat was de vraag die Sufjan STevens kreeg van de Brooklyn Academy of Music (BAM). Stevens besloot tot een symfonische suite ter ere van de beruchte, overvolle snelweg Brooklyn-Queens Expressway (BQE). Tijdens de live-uitvoeringen liet hij danseressen met hoepels optreden op het podium terwijl er 16mm-films van rijdend verkeer achter het orkest draaiden.

Het album werd 20 oktober 2009 uitgebracht als onderdeel van een door hemzelf getekend stripboek over de fictieve superheld Captain BQE. Het debuteerde op nummer 70 in de Billboard 200 — uitzonderlijk hoog voor een grotendeels instrumentaal, gecomponeerd werk.

Dām-Funk – Toeachizown

Damon Riddick (Dâm-Funk) werkte jarenlang in de luwte in Los Angeles als sessiemuzikant en verkoper in platenzaken, terwijl de hele hiphopwereld juist opschoof naar digitale, kille synth-beats en autotune, werkte Dām-Funk vooral met analoge synthesizers, drumcomputers en cassette recorders. Waarin zijn waardering voor de warme, analoge funk van begin jaren ’80 (zoals Prince en Zapp) tot uiting kwam.Pas toen sterren als Snoop Dogg en Flying Lotus zijn muziek ontdekten en hem mee de studio in namen, werd hij de onbetwiste peetvader van de moderne synth-funk.

Omdat het album te lang was voor een cd, dwong hij het label af om het uit te brengen als een monumentale 5-LP vinyl boxset. Zelfs platenzaken verklaarden hem voor gek, totdat de underground-scene het massaal omarmde en het uitgroeide tot de best verkochte fysieke release van Stones Throw Records in dat najaar.

Royce da 5’9″ – Street Hop

Street Hop betekende de terugkeer van Royce da 5’9″ na een periode waarin verslavingsproblemen en een gevangenisstraf zijn carrière hadden onderbroken. Het album debuteerde op nummer 110 in de Billboard 200 en op nummer 19 in de Top R&B/Hip-Hop Albums. De release werd uitvoerend geproduceerd door DJ Premier, met wie Royce al jarenlang samenwerkte. Kort daarna volgde ook een nieuwe samenwerking met Eminem onder de naam Bad Meets Evil.