Throwback Thursday: van Afrobeat naar Afrobeats
Op 15 oktober 1938 werd Fela Kuti geboren. De Nigeriaanse muzikant groeide uit tot de belangrijkste grondlegger van Afrobeat, een genre waarin West-Afrikaanse muziek, jazz en funk samenkwamen. Zijn lange, opzwepende composities waren gemaakt om op te dansen, maar hadden ook een andere functie. Fela gebruikte zijn muziek namelijk ook om corruptie, machtsmisbruik en politieke onderdrukking aan de kaak te stellen.
Op zijn geboortedag geeft de Throwback Thursday-playlist een overzicht van de muziek die aan Afrobeat voorafging, de ontwikkeling ervan en de invloed op andere genres. Eindigend bij de Afrobeats die tegenwoordig wereldwijd worden beluisterd.
De wortels van Afrobeat
Wie bij Afrobeat begint, komt al snel uit bij highlife. Dit genre ontwikkelde zich in Ghana en verspreidde zich ook in Nigeria. Afrikaanse ritmes en melodieën werden gecombineerd met onder meer gitaarmuziek, blazers en invloeden uit jazz. Orlando Julius bewoog zich daarbij op het snijvlak van highlife, soul en funk. Ook Ebo Taylor speelde een belangrijke rol in de Ghanese muziekscene. Hun muziek laat horen dat Afrobeat niet uit het niets ontstond. De combinatie van ritmische patronen, blazers en invloeden van buiten Afrika vormde een voedingsbodem waarop Fela Kuti later zijn eigen geluid kon bouwen.
Ook de Amerikaanse funk speelde een rol. James Brown was een belangrijke inspiratiebron voor Fela en andere muzikanten uit die tijd. De nadruk op ritme, herhaling en een sterke groove bood volop mogelijkheden om de Afrikaanse muzikale tradities op een nieuwe manier te benaderen.
Tekst gaat verder na de playlist
Fela Kuti en de kracht van Afrobeat
Afrobeat was niet alleen dansmuziek, maar ook een vorm van maatschappelijk commentaar. Met lange composities, repeterende grooves, uitgebreide blazerspartijen en Afrikaanse percussie creëerde Fela Kuti muziek die zowel op de dansvloer als in de maatschappij een manier voor mensen werd om zich mee te uiten. Fela zong namelijk over corruptie, politiegeweld en de machthebbers in Nigeria. Daarmee maakte hij zichzelf niet populair bij de autoriteiten.
De groove trok mensen naar de dansvloer, terwijl de teksten hen confronteerden met wat er in hun land gebeurde. Zijn vaste drummer Tony Allen was daarbij essentieel. Allens ritmes waren complex en gelaagd, met een drumstijl die de muziek voortdurend in beweging hield. Na zijn samenwerking met Fela ontwikkelde hij ook een eigen carrière, waarin hij Afrobeat verder verbond met jazz, elektronica en andere stijlen.
Ook de zonen van Fela, Femi en Seun Kuti, bouwden voort op de muzikale traditie van hun vader. Maar ze ontwikkelden daarbij ook een eigen geluid, waarbij Seun Kuti ook de maatschappelijk betrokken kant van Afrobeat levend hield.
Afrobeat trekt via Fela Kuti verder de wereld in
De invloed van Afrikaanse muziek bleef niet beperkt tot West-Afrika. Ginger Baker, de Britse drummer van onder meer Cream, raakte bijvoorbeeld nauw betrokken bij de Nigeriaanse muziekscene en werkte ook samen met Fela Kuti. En in 1972 groeide Soul Makossa van Manu Dibango uit tot een internationale hit.
In de jaren zeventig en tachtig verwerkten Talking Heads Afrikaanse ritmes in hun experimentele rock. En tegenwoordig zijn er Amerikaanse bands als Antibalas en The Budos Band die met een moderne variant van Afrobeat en instrumentale funk een omvangrijk oeuvre bouwen. Aan de andere kant van de Atlantische Oceaan, in het Verenigd Koninkrijk zijn groepen als Kokoroko, Ezra Collective en Nubiyan Twist onderdeel van een levendige scene waarin jazz, Afrikaanse ritmes, soul en elektronische muziek elkaar beïnvloeden.
Afrobeat is inmiddels niet alleen een genre met een rijke geschiedenis, maar ook een voortdurende inspiratiebron. Sommige artiesten blijven dicht bij de oorspronkelijke stijl, terwijl anderen de kenmerkende ritmes en grooves combineren met elektronica, jazz of andere vormen van popmuziek, zoals Afrobeats.
Van Afrobeat naar Afrobeats
Afrobeats, met een s op het einde, is een brede verzameling hedendaagse popstijlen die vooral in Nigeria en Ghana zijn ontwikkeld. Er zijn nog altijd muzikale raakvlakken met Afrobeat, maar zeker ook verschillen. Artiesten als Davido, Wizkid, Rema, Ayra Starr, Tems, CKay, Fireboy DML en Asake laten zien hoe breed Afrobeats inmiddels is. Hun muziek combineert Afrikaanse ritmes met invloeden uit R&B, hiphop, dancehall en elektronische pop.
Veel bekende Afrobeats-nummers gaan over liefde, relaties, ambitie en het nachtleven. Dat betekent niet dat de maatschappelijke betrokkenheid verdwenen is. Artiesten als Falz en Burna Boy gebruiken hun muziek ook om corruptie, politiegeweld en koloniale machtsverhoudingen aan de orde te stellen.
Vijftig nummers, één muzikale reis
Vijftig nummers zijn natuurlijk niet genoeg om de hele geschiedenis van Afrikaanse populaire muziek te vertellen. Daarvoor zijn er te veel artiesten, genres en invloeden. Maar wat de playlist wel laat horen is hoe de Afrikaanse popmuziek zich heeft ontwikkeld, van highlife en Afrobeat tot de Afrobeats-hits van nu.
Foto: By OML Entertainment Pvt. Ltd. – OML Entertainment Pvt. Ltd., CC BY-SA 3.0
